Aangepast door: Aranka Kuin.
1
Thamen Juni 2012
Vooraf
Dit protocol is bedoeld voor situaties op Thamen waarbij sprake is van
pestgedrag. Het doel is pestgedrag te laten ophouden én om het te voorkomen.
Dit document bestaat uit:
1. Uitgangspunten.
2. Een stappenplan.
3. Informatie en regels over pesten & cyberpesten.
5. Begeleiding.
6. Extra informatie.
Uitgangspunten
Signalen over pestgedrag worden altijd serieus genomen.
De aanpak van pesten vergt altijd meer dan een afspraak met pesters
en vraagt om langere begeleiding.
Goed luisteren naar de verschillende verhalen
en naar het verhaal daarachter.
Bij pesten zijn niet alleen de pester en de gepeste betrokken,
maar ook de omstanders en docenten.
Er is één onafhankelijk aanspreekpunt waar pestgedrag gemeld kan worden.
Voorkomen is beter dan pestgedrag laten ontstaan.
2
Thamen Juni 2012
Stappenplan
wat
wie
1.
Pestgedrag wordt gesignaleerd.
iedereen (bijv. de
gepeste of omstanders)
2.
De gepeste en de pesters zoeken samen naar
een oplossing, met hulp van de omstanders.
gepeste, pester(s),
omstanders
3.
Als er geen oplossing wordt gevonden, meldt
de gepeste of degene die het signaleert, het bij
de mentor of de Zorgfunctionaris.
Ook Lokaal 100 en de teamleider worden
geïnformeerd en zonodig ingeschakeld.
gepeste of een ander;
mentor, Zorgfunctionaris
Lokaal 100 en de
Teamleider
4.
De mentor spreekt met de gepeste, de
pester(s) en bepaalt de omvang van de groep
omstanders (bijv. een klas).
mentor
5.
Er vindt een gesprek plaats met de hele groep
van gepeste, pester(s), omstanders en
mogelijk docent om met elkaar inzicht te
krijgen in de situatie en gezamenlijke
oplossingen te bedenken om het probleem in
de toekomst te voorkomen.
alle groepsleden
6.
Ieder schrijft een commitment waarin staat
wat er van hem/haar wordt verwacht in
toekomstige situaties; ouders worden ingelicht.
alle groepsleden, ouders
7.
Bij herhaling van pestgedrag door dezelfde
pester(s) kan mogelijk een sanctie volgen in de
vorm van nakomen voor een schrijfopdracht,
of in uitzonderlijke gevallen schorsing, waarbij
de teamleider in overleg gaat met de directie.
directie, teamleider
3
Thamen Juni 2012
Pesten & cyberpesten
Wat is pesten?
Gepest worden is het herhaaldelijk en langdurig ondergaan van negatieve handelingen
verricht door één of meerdere anderen. Bij pesten is er sprake van een ongelijke
machtsverhouding, de ene is sterker dan de andere, de pester misbruikt zijn macht.
Het verschil met plagen is dat er bij plagen sprake is van incidenten. Een persoon zegt of
doet iets, een ander zegt of doet iets terug en dan is het afgelopen. De machtsverhouding
is gelijk. Bij plagen loopt de geplaagde geen blijvende psychische en/of fysieke schade op
en is in staat zich te verweren. Plagen is een manier om grenzen te verkennen: hoe ver
kan ik gaan? Bij pesten worden grenzen doelbewust overschreden en wordt de gepeste
bedreigd.
Wat is cyberpesten?
Naast het bekende ‘gewone’ pesten bestaat er ook het cyberpesten. Door het
toenemende gebruik van internet en mobiele telefoons wordt ook via deze vormen van
media gepest. Cyberpesten is vaak anoniem en gaat vaak buiten school om. Cyberpesten
heeft veel verschillende uitingen. Hieronder volgen veelvoorkomende vormen van
cyberpesten:
Pesten via MSN
Pesten via E-mail
Het aanmaken van
nep profielsites (zoals
Hyves, Facebook)
Pesten via de sms
Happy slapping:
Flaming:
Harassment:
Dissing:
Outing:
Trickery:
Exclusion:
Cyberstalking:
4
Thamen Juni 2012
Wat te doen tegen pesten
Het helpt niet om simpelweg de pester de schuld te geven, partij te kiezen voor de
gepeste en alleen de zondebok te begeleiden. Beter is het om te kijken hoe je in de
toekomst het ongewenste gedrag kunt voorkomen, om met alle betrokkenen in de groep
te praten (dus ook met de ‘omstanders’) en de situatie voor alle partijen bespreekbaar te
maken.
Pesten heeft veel te maken met de verhoudingen binnen een groep. Aanpakken van het
pestprobleem betekent meer dan alleen het verbieden van bepaald gedrag. Kinderen
moeten leren om met elkaar om te gaan zonder de ander wezenlijk te kwetsen.
Volwassenen (docenten, ouders) kunnen hen daarbij helpen, door bijvoorbeeld samen
met de kinderen oplossingen te zoeken en door duidelijke grenzen te trekken.
Om het pestgedrag in de toekomst succesvol tegen te gaan en te voorkomen moet op
enkele gebieden tegelijk worden gewerkt:
1. praten met de groep van gepeste, pester, omstanders en begeleiders als geheel
2. de pesters duidelijk maken wat ze doen en mede oplossingen laten zoeken (mediation)
3. de gepeste begeleiden in weerbaar gedrag
4. de omstanders duidelijk maken dat hun ‘passieve’ rol het pestgedrag mogelijk maakt
5. ouders en docenten duidelijk maken wat hun rol is bij het signaleren van gedrag
waarbij de grenzen van iemands integriteit worden overschreden
6. het schoolbeleid op dit punt communiceren met alle betrokkenen.
Wat te doen tegen cyberpesten
Thamen heeft voor leerlingen de onderstaande regels met betrekking tot mediagebruik op
school.
1. Geef nooit persoonlijke informatie door op Internet, zoals namen, adressen en
telefoonnummers, zonder toestemming van de docent.
2. Vertel het je leraar meteen als je informatie tegenkomt waardoor je je niet prettig
voelt of waarvan je weet dat dat niet hoort. Houd je aan de afspraken, dan is het niet
jouw schuld dat je zulke informatie tegenkomt.
3. Leg nooit verdere contacten met iemand zonder toestemming van je leraar. Verstuur
bij e-mail berichten nooit foto's van jezelf of van anderen zonder toestemming van je
leraar.
4. Beantwoord nooit e-mail waarbij je je niet prettig voelt of waar dingen in staan
waarvan je weet dat dat niet hoort. Het is niet jouw schuld dat je zulke berichten
krijgt. Verstuur ook zelf dergelijke mailtjes niet.
5. Spreek van tevoren met je leraar af wat je op internet wilt gaan doen.
6. Maak geen misbruik van technische snufjes op je gsm (sms, camera, mp3- speler,
internet, enz.) Het gebruik van mobiele telefoons is alleen toegestaan in de aula en
op het schoolplein. Tijdens de lestijden zijn mobiele telefoons uitgeschakeld tenzij dit
door de docent in het kader van het onderwijs is toegestaan. In de gangen mag de
mobiele telefoon zonder geluid worden geraadpleegd.
7. Het filmen of fotograferen in de school is alleen toegestaan voor educatieve
doeleinden en na toestemming van de docent. Uiteraard dient toestemming gevraagd
te worden aan diegene die gefilmd wordt, als zij het belangrijkste onderwerp zijn van
de opname. Dit geldt dus niet als er opnamen gemaakt worden van een aula waar op
dat moment ook leerlingen of docenten verblijven.
5
Thamen Juni 2012
8. Het is in het bijzonder niet toegestaan op internet: - sites te bezoeken die
pornografisch, racistisch, discriminerend, beledigend of aanstootgevend materiaal
bevatten; - pornografisch, racistisch, discriminerend, beledigend, aanstootgevend of
materiaal dat anderszins in strijd is met de grondslagen s.g. Thamen te bekijken, te
downloaden, iemand doen toekomen of te verspreiden;
9. Het is niet toegestaan op internet:- spelletjes te downloaden of uit te voeren, te
winkelen, te gokken, deel te nemen aan kansspelen en/of chat-/babbelboxen te
bezoeken, tenzij zoiets past in het kader van onderwijsactiviteiten (zoals b.v. de ELO-
It's Learning van S.g. Thamen);
10. Het is niet toegestaan om op internet: grote bestanden en/of applicaties te
downloaden , tenzij vooraf schriftelijke toestemming is verleend door de beheerder
van het netwerk. Deze toestemming wordt alleen verleend als eventuele licenties
worden betaald en als wordt voldaan aan de geldende rechten. Van buiten het
netwerk komende bestanden moeten op virussen zijn gescand voor gebruik en mogen
niet in strijd zijn met auteursrechtelijke voorschriften.
11. Het is niet toegestaan op internet zich ongeoorloofd toegang te verschaffen tot niet
openbare bronnen op het netwerk van s.g. Thamen of het internet.
12. Het is niet toegestaan op internet opzettelijk informatie waartoe men via het netwerk
en/of internet toegang heeft verkregen zonder toestemming te veranderen of te
vernietigen. Indien ongevraagd informatie die voldoet aan bovengenoemde
beschrijvingen wordt aangeboden, dient dat gemeld te worden.
13. Het is bovendien niet toegestaan om door middel van e-mail: berichten anoniem of
onder een fictieve naam berichten te versturen; dreigende, beledigende, seksueel
getinte, racistische dan wel discriminerende berichten en ketting-mailberichten te
verzenden of door te sturen of te spammen of iemand elektronisch lastig te vallen.
Het is ook anderszins niet toegestaan op internet in strijd met de wet of onethisch te
handelen.
14. De gebruiker verplicht zich het werkstation waarop hij/zij gewerkt heeft, dan wel
tijdelijk verlaat, te beveiligen of af te sluiten ten einde het ongeautoriseerd gebruik
van het netwerk te voorkomen.
Ook is er beperkte toegang tot websites op computers op school. Ongepaste websites zijn
geblokkeerd en het downloaden van software is niet mogelijk.
Schoolbeleid
Het schoolbeleid gaat ervan uit dat
pesten niet getolereerd wordt;
dat het beter is pesten te voorkomen door een veilige en open sfeer te creëren dan om
te straffen;
dat iedereen op Thamen zich op een respectvolle manier gedraagt en rekening houdt
met de rechten van anderen;
dat sancties worden opgelegd bij herhalingen om op een pedagogische manier te
corrigeren, en
dat correctieve sancties zoals een schorsing slechts in extreme gevallen worden
opgelegd.
Verder gelden de algemene regels:
bij materiële schade geldt dat die vergoed wordt door degene die de schade
veroorzaakt;
bij diefstal (en andere handelingen die bij wet verboden zijn) wordt de politie
ingeschakeld;
bij lichamelijk letsel wordt aangifte gedaan bij de politie.
Het doel van het beleid is steeds om een sfeer op Thamen te creëren waarin pesten niet
normaal wordt gevonden; waarin pesten vooral voorkomen wordt; waarin het normaal is
om pestgedrag te signaleren en bespreekbaar te maken, en om met elkaar afspraken te
maken om pestgedrag te voorkomen.
6
Thamen Juni 2012
Begeleiding
Mogelijkheden tot begeleiding van een gepeste leerling
Medeleven tonen en luisteren; vragen: hoe en door wie wordt er gepest.
Nagaan hoe de leerling zelf reageert, wat doet hij/zij voor tijdens en na het pesten.
Huilen of heel boos worden is juist vaak een reactie die een pester wil uitlokken. De
leerling in laten zien dat je op een andere manier kunt reageren, bijv. door rustig en
duidelijk tegen de ander te zeggen wat je niet prettig vindt.
Zoeken en oefenen van een andere reactie, bijv. je niet afzonderen.
De gepeste leerling in laten zien waarom iemand pest.
Nagaan welke oplossing de leerling zelf wil.
Sterke kanten van de leerling benadrukken.
Belonen (schouderklopje) als de leerling zich anders/beter opstelt.
Praten met de ouders van de gepeste leerling en de ouders van de pester(s).
De gepeste leerling niet overbeschermen, bijv. ‘ik zal het de pesters wel eens gaan
vertellen’. Hiermee plaats je de gepeste juist in een uitzonderingspositie waardoor het
pesten zelfs nog toe kan nemen. Laat de gepeste leerling eigen verantwoordelijkheid
nemen.
Mogelijkheden tot begeleiding van pesters
Praten; zoeken naar de reden van het pesten.
Laten inzien wat het effect van zijn/haar gedrag is voor de gepeste.
Excuses aan laten bieden.
In laten zien welke sterke (leuke) kanten de gepeste heeft.
Pesten is verboden in en om de school: wij houden ons aan deze regel.
Leren om niet meteen kwaad te reageren, leren beheersen.
Contact tussen ouders en school; elkaar informeren en overleggen. Inleven in de
leerling; wat is de oorzaak van het pesten?
Zoeken van een sport of club, waar de leerling kan ervaren dat contact met anderen
wel leuk kan zijn.
Bij ernstige problemen: inschakelen van externe hulp; sociale vaardigheidstraining;
huisarts; BJZ; GGD.
Oorzaken van pestgedrag kunnen zijn:
Een problematische thuissituatie.
Voortdurend gevoel van anonimiteit (buitengesloten voelen).
Voortdurend in een niet-passende rol worden gedrukt.
Voortdurend met elkaar de competitie aangaan.
Een voortdurende strijd om de macht in de klas of in de buurt.
Tips voor gepesten
Zeg duidelijk maar vriendelijk wat jou niet bevalt.
Loop kalm weg als het gebeurt.
Vecht niet terug.
Houd het niet geheim.
Vertel het wel aan iemand die je kan vertrouwen.
Zoek samen naar een oplossing.
Blijf uit de buurt van de pesters.
Zorg dat je niet alleen bent.
Denk niet dat het aan jou ligt.
Doe elke dag iets leuks.
Wat leuk is, bepaal je zelf. Het is niet slap om dan NEE of STOP te zeggen. Je hebt het
recht je veilig te voelen. Als je gepest wordt, vertel het dan thuis en op school.
7
Thamen Juni 2012
Nadere regels ter voorkoming van pestgedrag
1. Doe niets bij een ander wat jezelf ook niet prettig zou vinden.
2. Kom niet aan een ander als de ander dat niet wil.
3. We noemen elkaar bij de naam en gebruiken geen scheldwoorden.
4. Als je kwaad bent ga je niet slaan, maar ga je eerst samen praten.
5. Als je er niet uitkomt, vertel je het de mentor als er iets gebeurt wat je niet prettig of
gevaarlijk vindt.
6. Meld het aan de mentor wanneer jezelf of iemand anders wordt gepest.
7. Als je gepest wordt, vertel je dat ook thuis.
8. Uitlachen, roddelen en dingen afpakken of anderen buitensluiten vinden we niet
goed.
9. Niet aan spullen van een ander zitten.
10. Luisteren naar elkaar.
11. Iemand niet op het uiterlijk beoordelen.
12. Nieuwe leerlingen willen we goed ontvangen en opvangen. Zij zijn ook welkom op
onze school.
13. Opzettelijk iemand pijn doen, opwachten buiten school, achterna zitten om te pesten
is beslist niet toegestaan.
15. Probeer ook zelf een ruzie met praten op te lossen. Na het uitpraten kunnen we ook
weer vergeven en vergeten.
8
Thamen Juni 2012
Extra informatie
Onderstaand verschillende bronnen betreffende het onderwerp pesten.
Boeken:
Psychologies van de Adolescentie, Martin F. Delfos (2012).
Probleemgedrag op school, Comite voor Bijzondere Jeugdzorg Brugge (2000).
Meer, B. van der, Pesten op school, Meer, B. van der (1999).
Pesten in het onderwijs, Mooij, T (1992).
Pesten is laf, cyberpesten is laffer!, Bamber Delver (2007).
Websites:
http://www.pestweb.nl/aps/pestweb
http://www.cyberpesten.be/
http://www.mijndigitalewereld.nl/
http://www.schoolenveiligheid.nl/
http://www.bobvandermeer.info/
Video’s:
Aflevering over pesten van Jong:
http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1104426
Aflevering over pesten van Schepper & Co Vanaf 03.38:
http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/106039