simplebooklet thumbnail

of 0

 

 

Espezien garapenari buruz argituko duen artikulua

 

Lehen komentatu dugun bezela gutxi gora behera 10 milioi espezie daude gaur egun; Animali, landare, zein gizakiek osatua.

 

Duela 4060 milioi urte, Big Bang eztanda k sistemak berrezartzea lortu zuen horren bidez eguzki sistema sortu zen eta honekin batera Lurra zen, horren ondorioz, gure lurra planeta sotu zen. Momentu horretatik aurrera, bizitza sortzen hasi zen, hasieran zelula  bat izan zen lehen organismo biziduna, honen ondore  espezie batzuk sortu ziren,  baina oso urriak ziren, hala nola lorerik gabeko landareak eta intsektuak, gaur egun espezie anitzak daude 10 milioi gutxi gora behera.Galdera da, zergatik hainbeste espezie?

Lehen komentatu dugun bezela gutxi gora behera 10 milioi espezie daude gaur egun; Animali, landare, zein gizakiek osatua.

 

 

Denok dakigunez zelula da izaki bizidunen Oinarrizko unitatea, bertan DNA darama herentziaren informazio guztiarekin horregatik esaten da izaki bizidun guztiok jatorri bera dugula.

 

Fosilak orain dela urte askotan bizi izan ziren izaki bizidunen aztarnak dira arrolketan islatuak daudenak. Fosilak laguntza handikoak dira iraganari buruz informazio gehiago lortzeko

 

Izaki bizidun guztiak jatorri bera dugunez  izaki bizidun guztiok ahaidetuta gaude baina erlazioa baina ez da berdina anai-arreben arteko ahaidetasuna handiago da lehengusu lehengusinen arteko artekoa txikiagoa da.

 

Zuhaitz filogenikoak animalien eta espezien arteko harremanak adierazten ditu, baina pertsonen artekoa ez du adierazten

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

EnbriologiaEnbriologia hastapenetatik badaude antzekotasunak, haien arteko desberdintasunak enbrioien artean erakusten dira. Adibidez ornodunen enbrioi guztiak elkarren artean antzekotasun sendoa dute garapenaren faseetan.
 

 

 

Eboluzio molekularra: izaki bizidunak berebiziko antzekotasunak dituzte molekuletan baita zeluletan ere. Organismo guztien zelulek ezaugarri ugari dituzte berdinak, antzekotasunak ere esanguratsuak dira hala nola ADN-a. Antzekotasun horiek azaltzeko biderik errezena bizi-unitate guztiek jatorri bera dutela adieraztea da.

Homologiak,

EBOLUZIOARI BURUZKO BURUZKO TEORIAK

 
  • Arratsaldeon Jones jauna, nahiko genuke lehendabizi jakitea zer den fixismoa zehatz mehatz

Fixismoa espezie guztiak munduaren sorreratik aldatu gabe, modu finkoan, iraun dutela dioen doktrina eta teoria da, eboluzioarenteoria zientifikoak adierazitakoaren aurka eta XIX. mendera arte zientzialarien artean ere onarpen zabala izan zuena. Mundua eta bertako izaki bizidun guztiak adimen goren batek, Jainkoak alegia, sortu zuela bultzatzen duen kreazionismoaren teoriarekin batera aurkeztu ohi da. Eboluzionismoak aurkezten dituen fosil eta bestelako frogen aurrean, fixismoaren defendatzaileek besterik gabe hasieran sortu baina gerora desagertutako espezieak direla adierazi edo, egungo espezieekin antzekotasuna duten aztarnen kasuan, horiek denborak aldarazi dituela argudiatuz. Erlijioarekin loturiko teoria izan bada ere, fixismoaren teoria filosofo eta zientzialarien artean garatu zen; adibidez, Carl von Linné, Georges Cuvier eta Louis Pasteur fixismoaren teoriaren defendatzaileak izan ziren.

Momentu honetan aurkiten gara Jonh Stephen Jones biologo ospetsuarekin, berak azalduko digo eboluzioari buruzko hainbat teoria azalduko dizkigu.

  • Badago beste teoría neodarwinismoa deritzona, zertan datza?

     1930.urtean zientzialari talde batek eboluzioaren teoria berria egin ahal izan zuen. teoria          horren arabera, mutazioak, birkonbinazio genetikoa eta hautespen naturala ziren eboluzio-aldaketaren motore nagusiak. Teoria horrek Noedarwinismoa edo teoria sintetikoa du izena eta biologiaren hainbat eremu batzen ditu, genetika, paleontologia, biokimika eta ekologia. neodarwinismoaren ezaugarri nagusiak hauek dira:

 

-Ezaugarri eskuratuen teoria ukatzen du.

-Ugalketa asexuala duten banakoen aldakortasun-iturri bakarra mutazioak dira. Sexu bidezko ugalketa duten banakoetan, birkonbinazio genetikoaren prozesua gertatzen da.

-Populazio bateko banako bakoitzak hainbat alelo ditu, eta alelo horien eraginez, fenotipo bat du. Hautespen naturala eragina du aldakortasunean.

-Banokoei fenotipo onuragarriak ematen dizkieten aleloak gero eta banako gehiagotan.

-Populazioak eboluzionatzen du, ez banakoek.

-Pixkanaka gertatzen da eboluzioa. Espezie berri bat azaltzeko prozesua oso luzea da.

Espezie beretik zetozten txori hauek hesi geografiko batekin aurkitu ziren eta irla ezberdinetan kokatu ziren, honen ondorioz txori bakoitza bere erara garatu zen.

 

  •  Milesker gaur gurekin egoteagatik 

       Milesker zuei gobidapenagatik

  • Badago beste teoría neodarwinismoa deritzona, zertan datza?

1930.urtean zientzialari talde batek eboluzioaren teoria berria egin ahal izan zuen. teoria horren arabera, mutazioak, birkonbinazio genetikoa eta hautespen naturala ziren eboluzio-aldaketaren motore nagusiak. Teoria horrek Noedarwinismoa edo teoria sintetikoa du izena eta biologiaren hainbat eremu batzen ditu, genetika, paleontologia, biokimika eta ekologia. neodarwinismoaren ezaugarri nagusiak hauek dira:

 

-Ezaugarri eskuratuen teoria ukatzen du.

-Ugalketa asexuala duten banakoen aldakortasun-iturri bakarra mutazioak dira. Sexu bidezko ugalketa duten banakoetan, birkonbinazio genetikoaren prozesua gertatzen da.

-Populazio bateko banako bakoitzak hainbat alelo ditu, eta alelo horien eraginez, fenotipo bat du. Hautespen naturala eragina du aldakortasunean.

-Banokoei fenotipo onuragarriak ematen dizkieten aleloak gero eta banako gehiagotan.

-Populazioak eboluzionatzen du, ez banakoek.

-Pixkanaka gertatzen da eboluzioa. Espezie berri bat azaltzeko prozesua oso luzea da.

Espezie beretik zetozten txori hauek hesi geografiko batekin aurkitu ziren eta irla ezberdinetan kokatu ziren, honen ondorioz txori bakoitza bere erara garatu zen.

  • Milesker Jones jauna eta beste baterarte

 

 

 

 

 

 

Darwin bere teoria gaizki zegoela pentsatutako zergatiak

 

 

 

Darwinek, hainbat espezie mota aztertu behar izan zituen, bere lana egin ahal izateko. Espezie horien artean ornitorrinkoa zegoen. Animali txiki horrek, egin zuen berak pentzatzea bere teoriak egia ez zirela.

 

Ornitorrinkoa erdi urtarra denugaztun espeziea da,Australiakoekialdean etaTasmanian jatorria duena. Arrautzak erruten dituen ugaztun bakarrenetakoa da beste 4 espezierekin batera.Ahatearen antzeko mokoa dauka,kastorearen antzeko buztana etaigarabaren antzeko hankak ditu.

 

Arrek bere hanketanpozoia daukate. Pozoi horrengatik eta bere tamainagatik gizakiari

ESPEZIAZIOA ETA  BIODIBERTSITATEA

 

Definizioak:

  • Espeziazioa inguru bateko espezie bat beste inguru batekin elkartzen denean eta haien artean isolatuta badaude edo ezin badira ugaldu

  • Biodibertsitatea lurrean ditugun izaki bizidun, mikroorganismo, landare, animalia, habitat eta ekosistemen ugaritasun guztia da biodibertsitatea. Lurreko bizitza da osoki.

 

Biodibertsitateari esker, pertsona guztiok, egunero edan, jan, ekoitzi eta gure denbora librean paisaia ederrarekin gaza dezakegu. Gure bizi-iraupenaren, osasunaren , bizi -kalitatearen eta aberastasunaren oinarria da.

 

Ekosistemen aniztasuna bi faktoren araberakoa da izaki bizidun eta bizigaben kantiatearen arabera:

  • Anitzak

  • Urriak

Biogeografia landare zein animalien banaketa geografikoa aztertzen duen biologiaren adarra da.

 

Unitate biogeografikoetan izandako aldaketak eta horien zergatia aztertzen ditu, izaki bizidunak inguruari nola egokitzen zaizkion, ekosistemak eta elkarreragin ekologikoak kontuan hartuz.

 

Orain dela milioika urte kontinente guztiak elkartuta zeuden Pangea izeneko kontinente erraildoia osatuz. Horren ondorioz leku desberdinetako hainbat espezie antzekoak daude.

Hori gertatzen da arbaso komunarekin, Afrikan, Hego Amerikan eta Australian daude antza handia duten espezieak besteak beste Emua, Ostruka eta Nandua.

 
 

Organismoek bai eskeletoetan bai eta beste edozein organo ere antzeko egitura edukitzeari esaten zaio

 

Eboluzioa ez da zalantzan jartzen

 

 

 

 

Espezien suntsipena

 

 

Espezien suntsipena

 

Suntsipena desagertzea esan nahi du eta espezieen suntsipena prozesu bat da eta prozesu horretan espezieak desagertzen dira edo desagertzeko arriskuan geratzen dira zeren ezin dira ugaldu bere inguruneko baldintza berrietan. Suntsipena ez da gertaera arraro bat, lurran bizi izan diren animalietatik ehuneko 99a desagertu ziren orain dela urte asko. Gaur egun espezie asko existitzen dira desagertzeko arriskuan daudenak, elurretako pantera eta panda dira bi adibide oso garrantzitsuak  baina askoz gehiago daude.

 

Suntsipen bi mota daude: progresiboak eta masiboak.

 

Masiboak: Suntsipen mota bat da non %10 desagertzen dira ondorengorik gabe urte batean.Talde askotan gertatzen da, talde bat bestearen atzetik.

 

Progresiboak: Suntsipen masiboan baino askoz motelago doa. Espezie bat, bi edo gehiago desagertzen dira ehundaka edo miloika urte pasa eta gero. Horregatik naturantzako ez da oso arazo handia izatenanimalia edo espezie horiek gabe bizitza berrira moldatzea. Lehen pentsatzen zen dinosauroen suntsipena progresiboa izan zela, baina orain dakigu bat-bateko suntsipena izan zela.

 

 

Charles Robert Darwin Sherewsbury jaio zen, 1809an otsailaren 12an. Anai bat eta hiru arreba izan zituen. 1817an bere ama hil egin zen Orduan bere hezkuntza bertako eskola batean bukatu zuen. Txikitatik historia naturala asko gustatzen zitzaiola nabarmentzen zen.

 

1825ko urrian Edimburgeko Unibertsitatean sartu zen medikuntza ikastera, bere aita hori nahi zuelako. Bere aita asko maite zuenez bera nahi zuena egin zuen.

 

Charlesi, ordea, ez zitzazion medikuntza gustatzen eta ebaketak nazka ematen zitzaion. Beraz, bi urte ondoren, bere aita eliz karrera bat egitea proposatu zion. Charles baietz esanez Christ´s Collegen sartu zen. Eskola hori Cambridgen zegoen. Hor txikitako eskolan eta Edimburgoko Unibertsitatean bezala Darwin denbora galdu zuen.

 

Darwin John Henslow botanikoaren eta entomologoaren klasetara joan zen. Bere laguntzari esker Beagle-ko bidaiara joan zen.

 

Bere ikasketak 1831ko apirilan bukatu zituen.

 

 

1831ko abenduaren 27an Darwin Beaglen bidaiatzen hasi zen eta bidai horri bere bigarren bizitza deitu zuen.

Fitzroy kapitaina buru zutela espedizio honen helburua, Patagoniako eta Suaren lurraldeetako inkesta topografiko osatzea zen.

 

Denbora honetan Charlesen joera aldaketa izugarri bat izan zuen. Ehiza utzi zuen eta bere atentzioa gauza zientifikoetara eman zion.

 

Darwin bidai horretan lortu zuen gauzen artean lehenengoa 1842an koralen arrezifetako formazioaren teoria izan zen.

 

Darwin Ingalaterrara 1836ko urriaren 2an bueltatu zen.

 

Urte batzuk eta gero bere lehen notetako kuadernoa idatzi zuen espezieen transmutazioari buruzkoa.

 

Bere inbestigazioei esker jakin zuen selekzioa oso garrantzitsua zela gizakiaren arrakastarako.

 

1839ko urtarrilaren 29an bere lehengusina Emma Wedgwoodekin ezkondu zen. Hamar seme-alaba izan zituzten. 6 mutil eta 4 emakume baina 2 neska eta mutil bat txikiak zirenean hil egin ziren.

 

1856an Charles Lyell Darwini esan zion espezieen eboluzioari buruz lan egitea eta hori egin zuen Darwinek.

 

13 hilabete eta hamar egun idatzi eta gero Espezieen jatorria liburua bukatu zuen.

 

1882eko apirilaren 19an hil egin zen bihotzeko jota baten ondorioz.